TÜİK’in 2025 AR-GE Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre, gayri safi yurt içi AR-GE harcaması 980 milyar lirayı aştı. GSYH içindeki oran yüzde 1,5’e yükseldi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını duyurdu. Gayri safi yurt içi AR-GE harcaması, 2025’te bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, Türkiye’nin AR-GE yatırımlarındaki önemli artışı gözler önüne seriyor.
AR-GE harcamalarının gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki oranı, 2024’te yüzde 1,46 iken 2025’te yüzde 1,5’e yükseldi. Bu artış, ülkenin ekonomik büyümesinde inovasyonun artan rolünü simgeliyor.
2025’te AR-GE harcamalarında en büyük payı yüzde 65 ile mali ve mali olmayan şirketler aldı. Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kar amacı olmayan kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak belirlendi. Bu dağılım, özel sektörün AR-GE’ye öncülük ettiğini gösteriyor.
Personel harcamaları, AR-GE harcamalarının yüzde 58,8’ini oluşturarak en büyük kalem oldu. 2025’te AR-GE harcamalarının yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devlet yüzde 31,1, yükseköğretim yüzde 14,1, yurt dışı kaynaklar yüzde 2,3 ve diğer yurt içi kaynaklar ise yaklaşık yüzde 0,01’lik paya sahip oldu.
Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden toplam AR-GE personeli sayısı, 2025’te 317 bin 982 kişiye yaklaştı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde ve yüzde 3’ü genel devlet ve kar amacı olmayan kuruluşlarda görev aldı. TZE cinsinden kadın AR-GE personel sayısı 108 bin 453 kişiyle toplamın yüzde 34,1’ini oluşturdu.
Öğrenim durumuna göre incelendiğinde, AR-GE personelinin yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 31’i doktora veya eş değeri, yüzde 19,4’ü yüksek lisans mezunu olarak kayıtlara geçti. İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması’na göre, 2025’te AR-GE harcamalarının en yüksek olduğu bölge yüzde 31,8 ile İstanbul (TR10) oldu. Ankara (TR51) yüzde 30, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova (TR42) bölgesi ise yüzde 9,5 ile takip etti.
Mali ve mali olmayan şirketler tarafından 2025’te gerçekleştirilen 637 milyar 252 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 54,9’u AR-GE merkezlerinde yapıldı. İmalat sanayisinde ise toplam 322 milyar 656 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetinde yer alan girişimler tarafından gerçekleştirildi.
