SPK’nın 131 yatırım fonunu tasfiye etmesinin ardından gözler BES fonlarına çevrildi. TSB Başkanı Ahmet Yaşar, likidite sorunu olmadığını ve sistemin sağlam yapısını koruduğunu belirtti.
Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) geçen hafta aldığı kararla 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesi, Emeklilik ve Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fonlarındaki durumu gündeme getirdi. SPK, Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy Yönetimi AŞ’nin kurucusu olduğu ve Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işlem gören tüm yatırım fonlarını işleme kapatmıştı.
Bu gelişmelerin ardından, BES fonlarında risk altında bir varlık olup olmadığı ve sürecin katılımcıların birikimlerine yansıyıp yansımayacağı merak ediliyordu. Ancak Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Ahmet Yaşar, aceleci karar almaya yol açacak bir tablo görmediklerini belirtti.
Ahmet Yaşar, sermaye piyasalarındaki gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının farklı yapılar olduğunu vurguladı. Emeklilik yatırım fonlarının teknik ve hukuki yapıları, gözetim ve denetim mekanizmaları sayesinde güçlü koruma mekanizmalarına sahip olduğunu ifade etti. Yaşar, bugüne kadar emeklilik fonlarında herhangi bir likidite sorunu yaşanmadığını ve BES’in uzun vadeli tasarruf sistemi olarak sağlam yapısını koruduğunu belirtti.
Yaşar, emeklilik fonlarının kurucularının emeklilik şirketleri olduğunu ve 18 milyonu aşan BES katılımcısının birikimlerinin profesyonel portföy yönetim şirketleri tarafından yönetildiğini hatırlattı. Yaklaşık 400 emeklilik fonunun 353’ünün bankaların sahibi olduğu portföy yönetim şirketleri tarafından yönetildiğini belirterek, bu durumun BES katılımcıları açısından acil karar gerektirecek bir tablo oluşturmadığını söyledi.
Piyasalardaki dalgalanmanın emeklilik yatırım fonlarına etkisinin sınırlı ve kısa süreli kaldığını gözlemlediklerini belirten Yaşar, bunun başlıca nedeninin BES fonlarının farklı varlık sınıflarına yayılan çeşitlendirilmiş portföy yapısı olduğunu vurguladı. Borsa İstanbul’daki kısa vadeli dalgalanmalara rağmen emeklilik yatırım fonlarında belirgin ve kalıcı bir olumsuz etki görülmediğini, fon büyüklüklerinde kısa sürede yeniden artış kaydedildiğini söyledi. Yaşar, BES’in uzun vadeli tasarruf özelliği taşıdığını ve günlük piyasa hareketleriyle değerlendirilmemesi gerektiğini ekledi.
SPK tarafından tasfiye edilen yatırım fonlarının büyük kısmının serbest fon türü olduğunu belirten Yaşar, BES fonlarında bu tür fonların bulunmadığını, risk limitleri ve varlık yoğunlaşmalarının farklı olduğunu ifade etti. Ahmet Yaşar, BES katılımcılarında olağan dışı bir davranış veya sistemden ayrılma talebi gözlenmediğini bildirdi. Hisse senetlerine yatırım yapan fonlarda kısa dönemli getirilerde piyasa dalgalanmalarının etkili olabileceğini ancak BES’in uzun vadeli yapısında farklı bir tablo görüldüğünü belirtti.
Takasbank verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla emeklilik yatırım fonlarının başlıca varlık grupları dağılımında kıymetli madenlerin %38, hisse senedinin %16, kamu borçlanma araçlarının %14, fon katılma payları/ters repo ve repo işlemlerinin %6, diğer alternatif yatırım araçlarının ise %20 paya sahip olduğu bilgisi paylaşıldı. Yaşar, bu dengeli dağılımın borsa dalgalanmalarının toplam fon büyüklüğüne zarar vermesini engellediğini ve katılımcıların kısa vadeli piyasa hareketleri yerine risk profillerini ve uzun vadeli tasarruf hedeflerini dikkate almalarının daha doğru olacağını ifade etti.
Yaşar, BES fonlarına yönelik denetim mekanizmalarının önemine dikkat çekerek, BES’i diğer yatırım fonlarından ayıran en önemli unsurun güçlü ve çok katmanlı gözetim yapısı olduğunu dile getirdi. Emeklilik fonlarının uzun vadeli tasarrufları yönetmesi nedeniyle denetim ve takiplerinin de buna uygun gerçekleştirildiğini belirtti. SPK ve Takasbank’ın yanı sıra Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ve Emeklilik Gözetim Merkezinin (EGM) de sistemin gözetiminde rol aldığını anlattı.
Sektörün uzun uğraşları sonucu devreye alınan Fon Gözetim Platformu’nun önemini vurgulayan Yaşar, entegre veri paylaşımı sayesinde fonların izlenebilirliğini artıran bu yapının, olası hata ve suistimallerin erken tespit edilmesine katkı sağladığını söyledi. Yaşar, finansal sistemlerde güvenin sadece iyi düzenlemelerle değil, etkin gözetim, şeffaflık ve zamanında müdahaleyle korunabileceği değerlendirmesini yaptı.
BES’in temel gücünün uzun vadeli tasarruf disiplini, genişleyen fon çeşitliliği ve devlet katkısı olduğunu belirten Yaşar, BES’in düzenli katkı payı ödemeleriyle büyümesinin, sistemi piyasa riskleri karşısında farklılaştıran önemli bir unsur olduğunu ifade etti. Emeklilik yatırım fonlarının sıkı denetlenen yapılarıyla katılımcılara farklı risk ve getiri tercihlerine göre yatırım yapabilme imkanı sunduğunu, fon çeşitliliğinin artmasının da katılımcıların birikimlerini daha etkin yönetmelerine olanak tanıdığını söyledi. %20 devlet katkısını da eklediğinde BES’in uzun vadeli tasarruf avantajının daha net ortaya çıktığını belirtti. Vatandaşlara yönelik mesajının açık olduğunu, BES’in uzun vadeli bir tasarruf sistemi olduğunu ve günlük piyasa hareketleri karşısında sistemin sağlamlığının, güçlü gözetim mekanizmalarının ve uzun vadeli yapısının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Mevcut verilerin BES’te sistemik bir sorun veya likidite problemi olmadığını gösterdiğini ve katılımcıların tasarruflarını güvenle büyütebilecekleri güçlü bir sistemin geliştirilmeye devam edileceğini sözlerine ekledi.
EGM verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla BES ve OKS’de toplam fon büyüklüğü 2 trilyon 621 milyar 854,9 milyon liraya ulaşırken, toplam katılımcı sayısı 18 milyon 278 bin 778 olarak kaydedildi.
